Τίτλος πρωτοτύπου: Les mots pour le dire.

Τούτο το βιβλίο δε μοιάζει με κανένα άλλο. Είναι ένα βιβλίο κραυγή, ένα βιβλίο-γροθιά, είναι βιβλίο γραμμένο με μια βίαιη ειλικρίνεια, χωρίς αιδώ και χωρίς συμβιβασμούς. Δεν είναι η πρώτη φορά που μια γυναίκα αφηγείται μιαν ενδόμυχα προσωπική της κρίση, είναι όμως η πρώτη φορά που μια γυναίκα τολμάει να χρησιμοποιήσει χωρίς περιστροφές, χωρίς ωραιοποίηση, χωρίς αλληγορίες, τις πραγματικές λέξεις, τις αληθινές, τις απαγορευμένες, τις λέξεις που λυτρώνουν. Υποφέροντας από διαταραχές, που ο κάθε αναγνώστης και η κάθε αναγνώστρια θα νιώσουν άμεσα, σαν μέσα στο δικό τους το είναι, τις αβάσταχτες επιπτώσεις τους, η νεαρή γυναίκα που εδώ ανακαλύπτουμε είναι ένα όν φυσικά και ηθικά εξουθενωμένο, στα σύνορα της τρέλας, στα πρόθυρα της αυτοκτονίας. Ως τη μέρα που αποφασίζει να εμπιστευτεί τη μοίρα της στον ψυχαναλυτή.

Παρακολουθώντας τους, αυτήν και τον ψυχαναλυτή στις ψυχαναλυτικές συνεδρίες, ξαναζωντανεύουμε μαζί της τον δρόμο που πέρασε, καθώς φωτίζονται ο ένας μετά τον άλλον οι σπουδαιότεροι σταθμοί στη ζωή της: το διαζύγιο των γονιών, ο θάνατος του πατέρα, οι τραυματισμοί της παιδικής της σεξουαλικότητας, τα εφηβικά της χρόνια σε μιαν εμπόλεμη Αλγερία, και, πάνω άπ' όλα, η έσχατη ανάμνηση που με ζόρι ξεριζώνεται από τα έγκατα του υποσυνείδητου, η ομολογία της μάνας, που είναι ίσως η αρχική αιτία του κακού. Με μια προσπάθεια που τελικά εξουδετερώνει την πιο λυσσασμένη εσωτερική της αντίσταση, η αφηγήτρια μας αποκαλύπτει σιγά σιγά το παρελθόν της. Κι όταν τελειώνει την αφήγησή της, θα νιώσει ότι έχει λυτρωθεί από τα άγχη της κι ότι μπορεί τώρα να ξαναρχίσει τη ζωή της με τον άντρα της και με τα παιδιά της, να ξαναζήσει η ίδια.

Ανακατεύοντας τη μυθιστορηματική εξομολόγηση με τις πιο σύγχρονες μέθοδες ψυχαναλυτικής θεραπείας, η Μαρί Καρντινάλ μας κάνει να ζήσουμε, μέσα από το πρόσωπο της ηρωίδας της, μιαν εξαιρετική εμπειρία. Πρόκειται για ένα δυνατό βιβλίο, ένα βιβλίο-ντοκουμέντο, καταλυτικό, και συνάμα για το καταπληκτικό οδοιπορικό μιας θεραπείας βασισμένης στο θάρρος και στη συνειδητή επιθυμία να αυτοηττηθείς. Κι αυτή η λύτρωση είναι η λύτρωση των λέξεων, γιατί μόνο λέγοντάς τες με το αληθινό τους όνομα διαλύονται οι φαντασιώσεις.

Πρόκειται για μίαν αληθινή περίπτωση, ιδιαίτερα οδυνηρή, το εξαιρετικό όμως μάθημα που μας δίνει η Μαρί Καρντινάλ είναι πολύτιμο για όλους μας. Το βιβλίο σε συναρπάζει με τη συνδυασμένη γοητεία της ιδιοσυγκρασίας μιας γυναίκας και του ταλέντου ενός συγγραφέα.