Ο <<Πατούχας>>, ένα από τα πιο πρωτότυπα και δημοφιλή έργα της Νεοελληνικής λογοτεχνίας, είναι η ιστορία ενός εφήβου, που ρίχνεταιάξαφνα από την πρωτόγονη φύση, την άγνοια και τον αυθορμητισμό, στη στενή, θεσμοθετημένηκοινωνία του χωριού, που μοιάζει να μη <<χωρά>> τους αθώους πόθους και τις προσδοκίες του, όπως ακριβώς τα σοκάκια του χωριού του δεν χωρούν την ανοικονόμητη κορμοστασιά και το περπάτημά του. Μια τέτοια φυσιογνωμία, ένα τέτοιο <<ξωτικό>>, που κατέβηκε ξαφνικά από τα βουνά στον <<πολιτισμένο> κόσμο, δε θα μπορούσε να μην έχει και το παρατσούκλι του. Και ο ζωηρός έφηβος, ο Μανολιός, πήρε το δικό του: <<Πατούχας>>. Ο Ιωάννης Κονδυλάκης, γύρω από την πληθωρική φυσιογνωμία του Πατούχα, ζωγραφίζει με τρόπο γλαφυρό αλλά και με χιούμορ όλους τους χαρακτήρες ενός γνήσιου κρητικού χωριού. Ο συνετός πατέρας, ο αυστηρός πεθερός, ο δύστροπος κουνιάδος, η ψεγαδιάστρα του χωριού, η ψηλομύτα αρχοντοπούλα, η χήρα, που η καρδιά της σκιρτάει ακόμα, ο ξύπνιος μαγαζάτορας, που τα έχει καλά με όλους και ο... μάγος, που δένει τους ανθρώπους με τα μάγια του, συνθέτουν μια ιστορία αυθόρμητη και ζωντανή, που συνεπαίρνει τον αναγνώστη με τη ροή της.